Etik Kurallar ve Yayım İlkeleri 

Politika Beyanı 

Edebiyat araştırmalarının akademik niteliğini ve yayımlanan eserlerin güvenilirliğini korumak adına, METAFOR, COPE (Yayın Etiği Komitesi) tarafından belirlenen politikayı esas alır. Bu politika, derginin yönetiminde başvurulan etik ilkeleri, editoryal standartları ve yayın süreçlerini belirlemektedir. Bahsi geçen politika, tüm başvuru, hakemlik ve yayın süreçleri kapsamında yazarlar, editörler, hakemler, yayın kurulu üyeleri, misafir editörler ve yayıncılar için geçerlidir. 

1.  Hedef ve Kapsam 

METAFOR’da edebiyat ve edebiyat sahasıyla ilişkili beşerî bilimler alanında üretilmiş özgün akademik çalışmalara yer verilmektedir. Dergi, edebiyat eleştirisi, edebiyat kuramları, karşılaştırmalı edebiyat, kültürel çalışmalar ve çeviribilimin yanı sıra, edebiyata odaklanan diğer interdisipliner araştırmaları da kabul eder. Derginin yayımladığı makalelerde yakın okuma, eleştirel yorum, arşiv çalışması ve çeviri ve kaynakların tarihsel hassasiyetle kullanılması büyük önem taşıdığından, etik standartlar hem akademik özgürlükleri hem de sorumlulukları koruyacak şekilde tasarlanmıştır. Bu doğrultuda dergide atıf sistemine, öne sürülen savların iyi niyetli bir şekilde desteklenmesine, birincil ve ikincil kaynakların doğru kullanımına ve mesleki ve bilimsel dürüstlük çerçevesine saygı gösterilmesine özellikle dikkat edilmesi beklenmektedir. 

2. Editoryal Bağımsızlık ve Tarafsızlık 

Editoryal kararlar alınırken yalnızca akademik doğrultuda hareket edilir. Başvurular; metnin özgünlüğü, içerdiği tartışmaların niteliği, metodolojik tutarlılığı, derginin kapsamına uygunluğu, dilin açık kullanımı ve hâlihazırdaki akademik tartışmalara katkısı açısından değerlendirilir. Editörler; kişisel önyargılarının, kurumsal bağlantılarının, ulus, ırk, etnik köken, din, toplumsal cinsiyet, fiziksel engel, siyasi görüş gibi unsurların ve akademik olmayan diğer etmenlerin değerlendirme sürecini etkilemesine izin vermemelidir. Yayıncı, dergi sahibi, sponsor veya dergiye maddi destek sağlayan herhangi biri editoryal kararları etkileyemez. İnceleme, gözden geçirme, kabul, ret, düzeltme veya iptal kararları ile ilgili bütün sorumluluk yayın kuruluna aittir. 

3. Baş editör, Editör ve Yayın Kurulunun Sorumlulukları 

Derginin etik ve akademik yönelimlerinin genel görünümünden baş editör sorumludur. Editörler, ön değerlendirme sürecinden, alandaki yetkin hakemlerin seçiminden, gizliliğin korunmasından, çıkar çatışmalarının kontrolünden ve editoryal kararların tutarlı ve istikrarlı bir biçimde uygulanmasından sorumludur. Yayın kurulu üyeleri uzmanlık ve akademik yetkinlik çerçevesinde belirlenir. İsimleri ve kurumsal bağları kamuya açık biçimde listelenir ve düzenli olarak güncellenir. Yapılan başvurulardan biriyle ilintili herhangi bir şahsi, mesleki, finansal ya da kurumsal çıkar çatışması bulunan editör ya da yayın kurulu üyesi bu başvurunun değerlendirme sürecinden çekilir. Dergi, çetrefilli etik sakıncaların söz konusu olduğu durumlarda dışarıdan bağımsız görüşlere başvurabilir. 

4. Yazarların Görevleri 

METAFOR’a başvuran yazarlar çalışmalarının özgünlüğünden, yazım hataları içermeyen temiz versiyonun yüklendiğinden ve -dergi editörlerinin bilgisi dahilindeki istisnai durumlar hariç- yazılarının başka bir yere değerlendirilmek üzere gönderilmediğinden emin olmalıdır. Gönderilen çalışma, yazarın kendi akademik katkısını içermeli, hazırlık sürecinde yararlanılan tüm kaynaklara; çevirilere, akademik fikirlere, arşiv belgelerine, görsellere ve benzer alanda daha önce yapılmış akademik çalışmalara atıfta bulunmalıdır. Yazarlar, gerekli hâllerde telif hakkına tâbi materyaller için izin alınmasından; alıntıların, tıpkıbasımların ve görsel materyallerin yasalara ve usulüne uygun şekilde kullanılmasından sorumludur. Sorumlu yazar dergi ile iletişimi sürdürmekten, tüm ortak yazarların başvuruyu onaylamasını sağlamaktan ve başvuru sırasında sunulan tüm bilgilerin doğruluğunu teyit etmekten sorumludur. 

5. Yazar, Katkıda Bulunanlar ve Teşekkür Kısmı 

Yazar; metnin kurgu, araştırma, yorum, tartışma ve yazım süreçlerindeki temel entelektüel katkının sahibi olan kişi veya kişilerdir. Metnin yazımında teknik ve idari destek, redaksiyon veya genel tavsiye gibi sınırlı yardımlarda bulunanlar, yazar olarak listelenmek yerine “Teşekkür” kısmında belirtilmelidir. Başvuru dosyalarının doğruluğundan sorumlu olan kişi sorumlu yazardır. Ancak çalışmanın akademik dürüstlüğü konusundaki sorumluluğu tüm yazarlar paylaşır. 

6. Özgünlük, Öncel Yayınlar ve Bunların Yeniden Kullanımı 

Metafor, özgün nitelikteki çalışmaları değerlendirmeye alır. Dergi; intihal, bir metni yanıltıcı bir şekilde yorumlama, kaynak göstermeden alıntı yapma veya gönderilen metnin büyük bir kısmının daha önce başka bir yerde yayımlanması durumlarında başvuruyu kabul etmez. Yazarlar; çalışmalarının herhangi bir versiyonunun daha önce yüksek lisans veya doktora tezi, konferans bildirisi, ders metni, ön baskı, kurumsal arşiv kaydı, katalog yazısı olarak kamuya açık bir formda yayımlanıp yayımlanmadığını şeffaf bir şekilde belirtmekle yükümlüdürler. Yazarlar, uygun bir şekilde kendilerine atıf yapmaları ve çalışmalarının mükerrer yayın teşkil etmemesi durumunda daha önceki çalışmalarından kısmen ve şeffaf bir şekilde faydalanabilir. Dergi, metinler arası benzerlikleri değerlendirmek amacıyla benzerlik tespit yazılımlarına ve editoryal değerlendirmeye başvurma hakkına sahiptir. 

7. Akademik Dürüstlük 

Edebiyat çalışmaları alanındaki birçok başvuru laboratuvar çalışması ya da klinik araştırma içermese bile önemli etik meseleler barındırır. Yazarlar metinleri, arşiv belgelerini, çevirileri, tarihsel belgeleri ve akademik tartışmaları doğru ve güvenilir bir biçimde temsil etmekle yükümlüdür. Eğer bir başvuru, mülakat, sözlü tarih materyali, yayımlanmamış yazışma, kişisel veri, sınıf içi araştırma, etnografik gözlem ya da hayattaki kişileri içeren dijital beşerî bilimler veri seti içeriyorsa, yazarlar nasıl etik rıza aldıklarını ve nereden kurumsal etik onayı aldıklarını belirtmelidir. Çalışma, hassas arşiv belgelerine, topluluk inançlarına ya da kültürel duyarlılık gerektiren malzemelere dayanıyorsa, yazarlar bu kaynakların sorumlu bir şekilde kullanıldığını ve gerekli yasal ve etik kısıtlamalara riayet edildiğini göstermelidir. 

8. Kaynak Gösterme, İzinler ve Çeviri Etiği 

Dergi, yazarlardan kaynak gösteriminin titiz ve dürüst bir şekilde uygulanmasını beklemektedir. Yazarlar; bir kaynağı anlamını değiştirecek biçimde çarpıtamaz, seçili alıntılarla okuru yanıltamaz, hatalı çeviri yapamaz ya da kullandığı kaynağı başka herhangi bir biçimde hatalı temsil edemez. Çeşitli gerekçelerle kaynakçanın kasıtlı olarak genişletilmesi de dâhil olmak üzere yanıltıcı kaynak gösterimi kabul edilemez. Çevirilerin yazara ait olduğu durumlarda bu husus açıkça belirtilmelidir. Telif hakkına tabi çeviriler, görseller, tıpkıbasımlar veya diğer telifli içerikler kullanıldığında, yazar gerekli yasal izinleri almakla ve künyeyi doğru bir şekilde belirtmekle yükümlüdür. 

9. Yapay Zekâ ve Dijital Araçların Kullanımı 

Yazarlar, yapay zekâ sistemleri dâhil olmak üzere dijital araçları çalışmalarının özgünlüğünü, doğruluğunu, güvenilirliğini ve mesuliyetini etkilemeyecek şekilde yalnızca sınırlı bir destek için kullanabilir. Yazarlık, yapay zekâ sistemlerinin üstlenemeyeceği türden bir sorumluluk ve entelektüel mesuliyet gerektirdiğinden, yapay zekâ araçları yazar olarak belirtilemez. Eğer bir yazar yapay zekâyı metnin taslağının üretiminde, metindeki çevirilerin, özetlerin ve kodlamaların yapılmasında ya da verilerin işlenmesinde çalışmanın ana hatlarını etkileyecek bir şekilde kullandıysa, bu durum gönderim sırasında şeffaf biçimde beyan edilmelidir. Alıntıların, kaynakların, yorumların, çevirilerin ve olgusal iddiaların doğruluğunu denetlemekte tüm sorumluluk yazara aittir. Editörler ve hakemler, gizli nitelikteki makaleleri veya değerlendirme yazılarını dergi bu hususla alakalı güvenli ve mevzuata uygun bir prosedür beyan etmedikçe yapay zekâ sistemlerine yüklememelidir. 

10. Çıkar Çatışmaları 

Bir çıkar çatışması, kişisel, mesleki, mali, kurumsal, ideolojik ya da işbirliğine dayalı bir ilişkinin değerlendirmeyi etkileyen bir unsur olarak görüldüğü durumlarda ortaya çıkar. Yazarlar, çalışmanın sunumunu veya alımlanmasını etkileyebilecek tüm gelir kaynaklarını ve ilişkileri beyan etmekle yükümlüdür. Hakemler, bağımsız ve tarafsız bir değerlendirme yapamayacakları durumlarda hakemlik davetini reddetmelidir. Editörler, tarafsızlıklarının haklı biçimde sorgulanabileceği değerlendirme süreçlerinden çekilmekle yükümlüdür. Dergi bir çıkar çatışması ortaya çıktığında beyan talep edebilir, hakem veya editör değişikliği yapabilir, açıklayıcı not yayımlayabilir ya da uygun gördüğü başka bir tedbire başvurabilir. 

11. Hakemlik Politikası ve Hakemlerin Sorumlulukları 

METAFOR, anonim çift hakemlik süreci uygular. Bu modelin imkân verdiği ölçüde yazar ve hakem kimlikleri gizli tutulur. Editoryal ön incelemeden geçen başvurular, ilgili alanda uzman en az iki hakeme gönderilir. Hakemlerin; değerlendirmelerini adil ve yazarlara saygılı bir şekilde zamanında yapmaları, metinlerin gizliliğini korumaları ve ayrıcalıklı bilgileri kişisel çıkarları için kullanmamaları gerekir. Hakemlerin intihal, sorunlu yazarlık beyanı, etik dışı araştırma, yanıltıcı kaynak gösterimi gibi durumlardan veya diğer etik ihlallerden şüphelenmeleri hâlinde editörleri bilgilendirmeleri beklenir. 

12. Düzelti, Endişe Bildirimi ve Geri Çekme 

METAFOR, güvenilir bir akademik sicili korumaya çabalar. Yayımlanmış bir makalede içerik hatası, yanıltıcı ifade, etik ihlal ya da güvenilirliği zedeleyen bir bulgu tespit edildiğinde, dergi bunu düzeltmek için en uygun tedbir yönteminin ne olduğunu kararlaştırır. Sorunun ciddiyetine bağlı olarak bu tedbir düzeltme, açıklama, editoryal not, endişe bildirimi ya da geri çekme olabilir. Yayın sonrası yapılan bu bildirimler ilgili makaleyle açık biçimde ilişkilendirilir ve derginin kararının gerekçesini şeffaf ve makul bir biçimde açıklar. Bu bakımdan, geri çekme bir cezalandırma yöntemi değil, derginin akademik sicilinin düzeltilmesi çabasıdır.